ดั่งกระจกใส (อุบายภาวนาเบื้องต้น) – ดังตฤณ

“…อุบายเบื้องต้นของพระพุทธองค์คือไม่ให้รู้เข้าไปที่สภาวจิตตรงๆก่อน แต่รู้ผ่านสภาพหยาบๆบางอย่างที่เกิดขึ้นกับจิต เห็นมันเกิดขึ้นแล้วเหือดหายไป จึงค่อยเริ่มจับได้ถูกว่าจิตอยู่ตรงไหน

เหมือนกับเราทราบว่ามีกระจกใสอยู่แผ่นหนึ่ง มองเห็นตำแหน่งที่ตั้งได้ยาก วิธีง่ายๆที่เราจะรู้ว่ากระจกใสอยู่ที่ใด ก็คือปล่อยให้ฝุ่นละอองหรือคราบเปื้อนมาเกาะจนเห็นชัดเสียก่อน เมื่อฝุ่นละอองหรือคราบเปื้อนหายไป สิ่งที่เหลือก็คือกระจกใสอันถูกจับตาสังเกตได้ง่ายขึ้นแล้ว

การสังเกตขณะของจิตที่ “อะไรอย่างหนึ่งดับไป” นั้นจัดว่าสำคัญยิ่ง ถือเป็นแกนหลักของจิตตานุปัสสนาทีเดียว อย่างเช่นเมื่อราคะเกิดขึ้นแล้วรู้เท่าทัน กำหนดสติเห็นราคะปรากฏมีอยู่ในจิต ครู่หนึ่งเมื่อราคะหายไป ก็รู้จิตโดยความปราศจากราคะ

การเห็นจิตที่ว่างจากราคะนั้น นอกจากจะทำให้เกิดการเปรียบเทียบระหว่างสองสภาวะได้ชัดแล้ว ยังเป็นการฝึกรู้ตัวด้วยความสงัดเงียบ ไร้ความคิดอ่านปรุงแต่ง

เมื่อรู้จักเฉยอยู่ที่จิตอันเงียบกริบจนคุ้นแล้ว ก็จะพบว่าการประจักษ์สภาวะบางอย่างดับลงนั้น เป็นไปได้ชัดเจนโดยไม่มีความรู้สึกในตัวตนเข้ามาขัดขวางหรือบดบังทัศนวิสัยแต่อย่างใด…”

เนื้อหาตัดทอนบางส่วนมาจากหนังสือ
“มหาสติปัฏฐานสูตร”
บทที่ 11: จิตตานุปัสสนา

โดยผู้เขียน ดังตฤณ